Il sito ufficiale del Comune di Sarule
Sei nella sezione: Sarule
Note:
Gonario II Giudice di Torres dal 1127 al 1153 che abdicò in favore del figlio Barisone II, e nello stesso anno si fece frate Cistercense e morì nel convento di Chiaravalle in concetto di santità.
La diocesi di Ottana fu soppressa da Alessandro VI nel 1501 e passò alla diocesi di Alghero nel 1503, sotto il pontificato e con bolla di Giulio II.
Al monte "Dori" oggi Gonare, da prima del mille esisteva una fortificazione ed era al confine dei tre Giudicati di Logudoro, Gallura e Arborea.
Altezza del monte 1083 metri s.l.m., ampliamento della chiesa nel 1618-1619-1620.
Statua in marmo della Madonna, verso il 1600; altare in marmo nel 1903, consacrazione della chiesa nel 1912.
1)
Gonariu de Turre cumandante
Giudice de su regnu e Logudoro
pro cumprire un' impignu importante
andat in Terra Santa a bonu coro
a sa torrada su mare birbante
achede una tempesta chi s'issoro
nave idi pro perire e affundare
si issu no s'it postu a precare
2)
Su mare pilisau e tempestosu
cun forte ventu e grande buffera
su chelu nigheddu e tenebrosu
este a tenne sa rota una chimera
mancu su cumandante virtuosu
de sarvare sa nave ada ispera
s'abizana de esser dirottaos
a su mare de Orosei trasportaos
3)
Gonariu precada a Nostra Segnora
tales chi issu si seret, sarvau
sa prima terra sarda vida iss'ora
diadaer pro issa vradicau
una gappella pro Sua dimora
e su monte Dori ada abistau
de su terrinu suo idi a sa vine
e de tres Giudicaos su confine
4)
Si calma de su mare sa tempesta
torra sa nave a rota istabilia
s'equipaggiu a Gonariu ache festa
e torrad' issu a sa terra nadia
preparada un'iscorta ea sa lesta
partidi cun sa sua cumpanzia
passende in Burgos ue costruende
idi unu casteddu pro si difende
5)
Sighidi su camminu pro Otzana
ue vidi sa sede vescovile
dae ivi accumpanzau l'ana
a Sarule e cun modu gentile
sos sarulesos, de fide cristiana
e cun devotu modu signorile
s'unini a issu pro l'accumpanzare
finzas a monte Dori tott'impare.
6)
Arribana ue como est cumbessia
ordinat'a sa cumpanzia de frimare
ca si chere solu issu ebbia
a sa punta de su monte inerpicare
una emina de biancu vestia
a s'iniziu a devidu incontrare
cun in brazzos cun modu amorosu
unu pizzinnu chi li da reposu.
7)
Sighini su camminu tottu impare
cu sa emina chi ada incontrau
chi este istracca ea si pasare
sa emina a Ginariu l'ha nau
s'imbarada a una rocca a pregare
s'este poi cun issa imbenujau
sighini a sa punta e a Gonariu
nada "ache su meu santuariu".
8
Solu cando est sa emina isparida
si abiza chi est Nostra Segnora
cudda chi salvadu l'ha sa vida
de su mare in tempesta issa trist'ora
valend'agiosso in sa rocca l'ha bida
s'impronta sa chi beste ancora
inue ha pregau e riposau
e ha sos pes e sas manos ghetau.
9
Monte Dori in s'antighidade
li naraian sa zente e Sardigna
su millechentu'47 in beridade
as cambiau lumene e insigna
Gonariu e Turre pro promissa e bontade
costruidu una gappella e tantu digna
ha postu una Madonna in s'artare
ha cambiadu su lumene in "Gonare".
10
Millechimbighentos'87 s'annu
pro te sa campana istesi vatta
essende de Gonare obreri mannu
unu zertu signore Mattias Satta
chi sonat issa di passa s'affannu
cun d'unu sonu de oro e pratta
invitada sos fidelis a pregare
a pedes suos pro simbenujare.
11
Pro ampliare sa prima gappella
c'aia fattu de Gonare a sa Reina
pro la rende pius manna e bella
han fattu duos urros de carchina
a lughe e die e a lughe e istella
dae largu sa preda contonina
han battiu pro arcos e pilastros
e vraigau sos valentes mastros.
12
Biados sos chi an collaborau
a costruire custu santuariu
cantu abba a coddu hana carrau
mancari recitende su rosariu
certamente a issa ana invocau
tenende su podere nezessariu
pro carrare sa preda e i s'arena,
carchina e teula a sa punt'amena.
13
Dae Gonare s'idet degradante
sa punta e Gonareddu seguente
e sae tres Lotzori non distante
Santu Vranziscu e s'oranesa zente
Mamucone cun su Savucu abundante
cun Logotzo chi este a ponente
Lathone cun su Crastu Pisanu
cun Cuccureddu chi este lontanu.
14
Canudu ides su Gennargentu
Santu Juanne i su Supra Monte
sos montes d'Oliana cun assentu
asa su Monte Albu stie a fronte
Monte Bardia tului che i su entu
a Bella Vista asa iss'orizzonte
e bidese sos montes de Costera
Badde Urbara a ponente s'acera.
15
Tricuspide su monte marmurinu
de eliches e costis adornau
sas roccas de colore alabastrinu
sos lizos de biancu ammaculau
sas abbas de colore cristallinu
rosas de monte de ruju incarnau
su sole, sa luna ei s'istella
rendene sa natura pius bella.
16
Dae su bellu monte de Gonare
in centru de s'amena Barbagia
d'e inie tue podes ammirare
sa bellesa antiga e selvagia
d'ue sa vista ispaziada a mare
a viver cun amore d'incoragia
Nostra Segnora di dat sa salude
d'arrichit d'onestade e virtude
17
Ides a Sarule in sos pes tuos
a ponente che bella dormiente
a destra serente atteros duos
paeses d'operosa e bona zente
Orane Unieri cun sos suos
vichinos d'Oroteddi certamente
cun Otzana di vachen corona
atteras tantas ridda de sa zona.
18
Bono, Bultei, Benetutti cun Anela
Burgos, Bottidda, Isprollazu e Illorai
Bolo tana, Lei e Silanus non si zela
Birori, Macumele, Borore cantu mai
cun Duarche, Naracume s'isvela
Ghilarzi cun Nughedu e Ollolai
Sedilo cun Norbello e Abbasanta
Paulelatte e Bonarcadu d'incanta.
19
Santu Lussurgiu e Onne si vie
Bortigale, Teti, Orgosolo e Mamujada
Oliana cun Durgale ojos a tie
Nugoro cun orune dan'un occiada
dae sa punta su mare rie rie
si vied'Orosei ass'ispuntada
de su sole, e mentres a sa sera
su mare d'Oristanis gia s'acera
20
Meda zente es bennia a su monte
pedinde cunfortu cun pregadoria
ischinde chi de grassias ses fonte
a tie invocan e precan oh Maria
chi illuminas sa via e s'orizonte
a sa zente videle bona e pia
lis cunzedad serena e longa vida
viva felice ogn'annu mese e chida.
21
Si dae Gonare pompias in tundu
ides in vastidade terra e mare
t'abizas d'esser in mesu mundu
ides sas bellesas d'ammirare
ma su pensamentu prus giocundu
este chi d'invitada a pregare
e palpabile intende s'amore
t'abizzas d'esser nudda o pecadore.
22
Saludende iscusa bos dimando
vato sa revenzia a Maria
restande zertu custu raccomando
solidedade a custa mente mia
roba chi apo intesu e dae cando
l'apo esternada ma chene nadia
mi so attriviu in sarda rima
a narrer su ch'ischia dae prima.
Soro Salvatore, Sarule 26/07/1991.
O Virgine Santissima de Gonare,
dae custa deliziosa montagna, uve dae seculos asa elevau su tuo maestosu tronu, dae uve dispensasa a profusione sos donos Tuos e sas Tuas grassias, uve cada arvule e cada preda vaedda de su Tuo amore pro tottus sos devotos; uve, pionos de isperanzia si vissana sas miradas de sos afflitos izos Tuos, veneiche, proteggi e cossola cantos, rifugiaos sutta sa Tua protezione, in Te riponene s'issoro isperanzia i su perigliosu mare de sa vida.
Ave Maria (Monsignor Michele Filia)
Alghero (SS), 05/11/1907
Si cunzedini 50 dies de indulgenzia a chie nada custa orazione
Ernesto Vescovo